Sử dụng các tác nhân vật lý, cơ giới trong bảo vệ thực vật làm cho nông nghiệp sạch hơn

T4, 05/27/2015 - 09:17

Ngay từ những ngày đầu làm nông nghiệp, con người đã biết đến các loài sâu bệnh gây hại cây và đã có những biện pháp đơn giản để phòng trừ chúng bảo vệ cây. Các biện pháp đơn giản này (bắt sâu, ngắt lá bệnh v.v…) tuy đã được dùng từ lâu nhưng cho đến nay vẫn còn có tác dụng lớn và không hề giảm sút ý nghĩa.

Các biện pháp này nhằm tiêu diệt các loài sinh vật gây hại bằng các tác động vật lý như ánh sáng, nhiệt độ, âm thanh v.v…., các tác động cơ giới thủ công như: bắt bằng tay, ngắt lá bệnh, ngắt ổ trứng v.v…

Để phát huy tác dụng của nhóm biện pháp này, người ta thường lợi dụng xu tính và một số tập quán của các loài sinh vật gây hại để tập trung chúng lại mà tiêu diệt, như tập quán di chuyển tập quán trốn tránh, xu tính ánh sáng, xu tính mùi… Các biện pháp vật lý, cơ giới có thể sắp xếp thành các phân nhóm như sau:

- Dùng ánh sáng và nước: Bẫy đèn để bắt bướm trừ sâu đục thân lúa và một số loài sâu hại khác là biện pháp phổ biến ở Việt Nam. Ngoài các loại bẫy đèn dùng ánh sáng thường, người ta còn dựa vào các đặc tính xu quang của các loài gây hại để làm ra các loại bẫy dùng các nguồn ánh sáng khác nhau: ánh sáng xanh, tím, đen, đỏ v.v… để bắt sâu. Nhiều nơi đã áp dụng các tia ánh sáng cực tím, tia Rơnghen, tia X để tiêu diệt sâu hại, nấm ẩn nấp trong cơ thể thực vật.

Tưới ngập nước, ngâm nước một thời gian là biện pháp có hiệu quả để diệt trừ nguồn sâu bệnh trong đất.

Thông thường người ta kết hợp cả hai loại tác động để diệt trừ các loại gây hại. Bẫy đèn bắt bướm sâu đục thân lúa thường được đặt trên các chậu nước, ánh sáng đèn thu hút bướm bay đến. Bướm va vào bóng đèn và rơi xuống chậu nước, bị ướt cánh không bay lên được mà chết.

- Dùng âm thanh và các loại sóng điện: Siêu âm được sử dụng để diệt sâu ẩn nấp trong nông sản. Những máy phát âm thanh với tần số khác nhau được dùng để dẫn dụ và thu hút côn trùng vào những nơi nhất định để tiêu diệt. Ở Ấn Độ và một số nước cũng dùng âm thanh của đàn gió để làm rối loại khả năng tìm con cái của rầy xanh hại lúa, làm cho chúng không tìm được nhau để giao phối.

Nhiều loại sóng điện, phóng xạ khác nhau được dùng để tiêu diệt côn trùng, tiêu diệt khả năng sinh đẻ của chúng ngay cả khi chúng ẩn nấp sâu trong nông sản.

- Dùng nhiệt độ để giết chết các sinh vật gây hại. Cách thường dùng nhất là dùng nhiệt độ để xử lý hạt giống. Có thể xử lý ướt bằng cách ngâm hạt và nước nóng, có thể xử lý khô bằng cách phơi nắng hoặc rang hạt ở nhiệt độ có khả năng tiêu diệt các loài sinh vật gây hại mà không có ảnh hưởng xấu đến khả năng sinh sống và sức nảy mầm của hạt cây.

Ngày xưa, nông dân lấy xẻng xúc tung hạt giống qua ngọn lửa để nhờ độ nóng giết chết công trùng, nấm bệnh trước khi đưa hạt vào cất giữ. Ở Việt Nam đã áp dụng phương pháp xử lý hạt giống lúa bằng cách ngâm trong nước nóng 3 sôi 2 lạnh để trừ bệnh lúa von. Ngày nay, ở nhiều nước, người ta xây những lò hơi nóng với khối lượng lớn, hàng chục, hàng trăm mét khối để xử lý hạt, dùng nhiệt độ giết chết mốc, mọt.

- Dùng các loại bẫy, bả khác nhau để bắt, giết các loài sinh vật gây hại. Bẫy giấm mật được dùng để bắt bướm sâu keo, sâu xám và một số bướm khác. Nhiều nơi người ta dùng các bó rạ buộc lên cọc, cắm rải rác trên ruộng, hoặc để những đóng rạ, rơm, cỏ khô trên đồng để cho các loài bướm sâu hại ban ngày vào ẩn nấp trong đó, rồi thu lại mà giết chết. Ở các vườn cây ăn quả, người ta cuộn rơm lại thành từng vòng quanh thân cây, sâu chui vào đó ẩn nấp và bị giết.

Nhiều loại bẫy, bả khác nhau đã được dùng để bắt và diệt chuột. Một số loại bẫy được dùng để bắt chim, dơi, thú phá hại cây.

- Bắt bằng tay, không cần các dụng cụ đặc biệt. Thông thường người ta áp dụng các cách như thu nhặt sâu, thu nhặt lá bị bệnh đem ra xa khỏi ruộng và vườn cây rồi đem đốt hoặc giết chết. Nhiều nơi người ta rung cây cho sâu rơi xuống rồi nhặt lại và giết chết. Dựa vào đặc tính của một số loài sâu hay ẩn nấp dưới lớp vỏ cây để qua đông, người ta cạo vỏ cây rồi quét vôi trong mùa đông để giết sâu. Dùng kẹp để giết sâu, đào rãnh, đào hố để cho các loài sâu có tập quán bò trên mặt đất để di chuyển, rơi xuống rồi giết chết. Sâu đục thân lúa đẻ trứng thành từng ổ trên lá lúa, người ta ngắt các lá lúa có ổ sâu về rồi giết. Nhặt loại bỏ các hạt bị sâu bệnh cũng là một cách giết loài gây hại bằng tay.

Để làm tăng hiệu quả các biện pháp này, người ta kết hợp nhiều cách dựa trên cơ sở nắm các đặc điểm, tập quán của loài sinh vật gây hại, diễn biến của các yếu tố khí hậu thời tiết để chọn đúng lúc, chọn đúng nơi sâu bệnh tập trung, chọn đúng giai đoạn để bắt giết loài gây hại.

- Dùng các phương tiện dụng cụ tự tạo để diệt sâu, bệnh. Nhiều nơi người ta dùng các loại chất dính khác nhau để bắt sâu. Có nơi người ta dùng các loại chất dính khác nhau để bắt sâu. Có nơi dùng nắm cơm nếp dẻo để dính rệp muội trên lá cây. Nhiều loại vợt khác nhau được tạo ra để vợt bướm, vợt bọ rầy, nhiều người dùng dậm để vợt cào cào, châu chấu v.v…

Các biện pháp vật lý, cơ giới để bảo vệ thực vật không gây ra ô nhiễm cho môi trường sản xuất, cho nên trong nông nghiệp sạch, nhóm biện pháp này được khuyến khích. Tuy nhiên, một số biện pháp sử dụng các tác nhân vật lý như các tia phóng xạ, siêu âm, các loại ánh sáng đặc biệt… có thể tạo ra những tác động không bình thường lên môi trường, lên các hệ sinh thái. Vì vậy, khi sử dụng các biện pháp này cần có những hiểu biết nhất định và cần tuân thủ đúng các yêu cầu kỹ thuật.

GS.TS Đường Hồng Dật

X
Hãy điền tên đăng nhập ở Hội bảo vệ thực vật của bạn.
Enter the password that accompanies your username.
Đang nạp